Portede bir çizgiye ya da aralığa dokunun; sayfa notanın adını ve oktavını söyler, piyanoda gösterir ve çalar. Ters yönde gitmek için bir piyano tuşuna dokunun. Sol anahtarı, fa anahtarı, alto anahtarı ve çift porte; her portenin üstünde ve altında üçer ek çizgiyle. Her portede orta C işaretli kalır; böylece hep aynı noktadan okursunuz.
Sol, fa ve alto anahtarlı portelerin her çizgisi ve her aralığı, alttan sayılarak: 1. çizgi en alttaki çizgidir, 1. aralık ise hemen onun üstündeki boşluktur. Her adın ardındaki sayı oktavdır; buna göre orta C şöyle yazılır: C4.
| Konum | Sol anahtarı | Fa anahtarı | Alto anahtarı |
|---|---|---|---|
| 5. çizgi | F5 | A3 | G4 |
| 4. aralık | E5 | G3 | F4 |
| 4. çizgi | D5 | F3 | E4 |
| 3. aralık | C5 | E3 | D4 |
| 3. çizgi | B4 | D3 | C4 |
| 2. aralık | A4 | C3 | B3 |
| 2. çizgi | G4 | B2 | A3 |
| 1. aralık | F4 | A2 | G3 |
| 1. çizgi | E4 | G2 | F3 |
Ek çizgiler porteyi yukarı ve aşağı doğru sürdürür. Sol anahtarı portesinin altındaki birinci ek çizgi ile fa anahtarı portesinin üstündeki birinci ek çizgi aynı notadır: orta C.
| Konum | Sol anahtarı | Fa anahtarı | Alto anahtarı |
|---|---|---|---|
| Üstteki üçüncü ek çizgi | E6 | G4 | F5 |
| Üstteki ikinci ek çizgi | C6 | E4 | D5 |
| Üstteki birinci ek çizgi | A5 | C4 | B4 |
| Alttaki birinci ek çizgi | C4 | E2 | D3 |
| Alttaki ikinci ek çizgi | A3 | C2 | B2 |
| Alttaki üçüncü ek çizgi | F3 | A1 | G2 |
Dört kısa İngilizce cümle iki porteyi de kapsar. Her birini portenin altından yukarı doğru okuyun: her kelimenin ilk harfi notanın adıdır.
Bunlar İngilizce ezber cümleleridir: kelimelerin baş harfleri nota adlarını verir.
Anahtar portenin tek bir çizgisini sabitler; diğer bütün çizgiler ve aralıklar ondan çıkar. Sol anahtarı alttan ikinci çizginin etrafında kıvrılır, dolayısıyla o çizgi G4 olur; adı da buradan gelir. Fa anahtarı iki noktasını dördüncü çizginin iki yanına koyar, dolayısıyla o çizgi F3 olur.
Çift porte, piyano müziğinin yazıldığı gibi iki porteyi bir kıvrık parantezle birleştirir. İkisinin arasında orta C bulunur: sol anahtarı portesinin altında bir ek çizgi ya da fa anahtarı portesinin üstünde bir ek çizgi. İkisi de aynı tuştur: C4. Hangisini göreceğiniz, onu çalan ele bağlıdır.
Alto anahtarı klavyenin ortasındaki notayı doğrudan gösterir: iki kavisi üçüncü çizgide birleşir, dolayısıyla o çizgi orta C olur. Viyola bu anahtarla okur, çünkü çalgının ses alanı az sayıda ek çizgiyle porteye sığar.
Birkaç çapa notayı bakar bakmaz tanıyacak kadar öğrenin ve en alttaki çizgiden değil, en yakın çapadan sayın. İyi çapalar şunlardır: anahtarların belirlediği iki çizgi (G4 ve F3), orta C ve her portenin en üst ve en alt çizgileri.
Portede yukarı doğru her adım, bir çizgiden sonraki aralığa ya da bir aralıktan sonraki çizgiye, bir sonraki nota adıdır. İki adım bir üçlü eder: çizgiden çizgiye ya da aralıktan aralığa. Portenin çizgilerinin notaları birer atlayarak dizmesi bu yüzdendir.
Nota adından sonraki sayı, bilimsel perde gösteriminde o notanın oktavıdır. Sayı her C notasında bir artar; bu yüzden C4 notasının hemen altındaki nota B3 olur. Tam 88 tuşlu bir piyano A0 ile C8 arasında uzanır.
Bir notaya bakıp bulmak ilk adımdır; asıl hedef bakmadan adını söylemektir. Nota okuma oyunu portede bir nota gösterir ve olabildiğince çoğunu adlandırmanız için size altmış saniye verir.
Nota okuma oyununu oynayınAlttan yukarı doğru sol anahtarının beş çizgisi şunlardır: E4, G4, B4, D5, F5. Dört aralığı ise şunlardır: F4, A4, C5, E5.
Alttan yukarı doğru fa anahtarının beş çizgisi şunlardır: G2, B2, D3, F3, A3. Dört aralığı ise şunlardır: A2, C3, E3, G3.
Alttan yukarı doğru alto anahtarının beş çizgisi şunlardır: F3, A3, C4, E4, G4. Dört aralığı ise şunlardır: G3, B3, D4, F4. Ortadaki çizgi ise orta C notasıdır.
İki portenin arasında, kendine ait kısa bir ek çizgide: sol anahtarı portesinin altında bir ek çizgi ya da fa anahtarı portesinin üstünde bir ek çizgi. Bilimsel perde gösteriminde C4 olarak yazılır ve piyano klavyesinin ortasına yakındır.
Porteye sığmayan bir nota için portenin üstüne ya da altına eklenen kısa bir çizgidir. Ek çizgiler çizgi-aralık-çizgi düzenini sürdürür; bu yüzden onları en yakın porte çizgisinden sayarak okursunuz. Bu araç her portenin üstünde üç, altında üç ek çizgi gösterir.
Çünkü yazılı bir harften gelişmiştir ve kıvrımı hâlâ adını taşıdığı notanın çizgisini gösterir: alttan ikinci çizgi, G4. Aynı şekilde fa anahtarı da iki noktasıyla şu notayı gösterir: F3.
Birkaç çapa notayı öğrenin ve onlardan sayın. İngilizce nota adlarıyla çalışanlar için her anahtarın çizgi ve aralıklarına ait bilinen ezber cümleleri vardır; bunları yukarıdaki tabloda bulabilirsiniz.
Evet. ChordIQ; iPhone, iPad ve Android'de sol, fa ve alto anahtarında ve çift portede nota okuma alıştırması yaptırır. Piano Companion ise iPhone, Android ve Mac için bir piyano akor ve gam sözlüğüdür.